Λατινικά: «μικρό» λάθος, αλλά λάθος

ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ Δ. ΠΑΠΑΓΓΕΛΗ,
καθηγητή Λατινικής Φιλολογίας ΑΠΘ

ΠΡΕΠΕΙ να επισημανθεί το πρόβλημα που προκύπτει με την ερώτηση Γ2β στο μάθημα των Λατινικών στις φετινές πανελλήνιες εξετάσεις. Πρώτα το καθαρά «τεχνικό» ζήτημα. Ζητήθηκε (με εξάρτηση από τη φράση aliquis dicit) η μεταφορά σε Πλάγιο Λόγο της φράσης: clamore deinde ancillarum in cubiculum vocatus Brutus ad eam obiurgandam venit, quod tonsoris praeripuisset officium. Το πρόβλημα εντοπίζεται στον χρόνο του ρήματος praeripio. H KEE δίνει ως ορθή απάντηση το praeripuerit (παρακείμενος). H ορθή απάντηση είναι το praeripuisset.

ΑΠΟ το πλήθος των έγκυρων ξένων συντακτικών που θα μπορούσε να συμβουλευτεί κανείς, παραπέμπω, συντομίας χάριν, στους Gildersleeve and Lodge, Latin Grammar, MacMillan 1968, σελ. 323, παρ. 518 και Ε.C. Woodcock, A New Latin Syntax, Methuen, Λονδίνο 1959, σελ. 223, παρ. 272. 1) Ο αρκτικός χρόνος της εξάρτησης (dicit) δεν αναιρεί την ιστορικότητα του απαρεμφάτου venisse (όπως πρέπει να είναι το venit στον Πλάγιο Λόγο). 2) Οταν μια δευτερεύουσα πρόταση του Ευθέος Λόγου έχει υποτακτική παρατατικού ή υπερσυντελίκου, αυτό δεν αλλάζει στον Πλάγιο Λόγο, ανεξάρτητα από τον χρόνο του ρήματος εξάρτησης. 3) Το praeripuerit (της ΚΕΕ) θα ήταν σωστό, μόνον αν το απαρέμφατο του ρήματος venio βρισκόταν σε χρόνο ενεστώτα, δηλ. αν η φράση ήταν (dicit aliquis) Brutum vocatum … venire. 4) To praeripuerit που αναμένει ως ορθή απάντηση η ΚΕΕ ακυρώνει τη σχέση προτερόχρονου η οποία υφίσταται ανάμεσα στο venit και το praeripuisset του κειμένου που δόθηκε στους υποψηφίους, τουτέστιν η πράξη του praeripuisset προηγείται χρονικά εκείνης του venit, εξ ου και ο υπερσυντέλικος.

ΕΙΝΑΙ προφανές ότι οι θέσαντες το ερώτημα «δεσμεύονται» από τον αρκτικό χρόνο του dicit, θεωρώντας απαράβατο κανόνα την υπακοή στον χρόνο του ρήματος εξάρτησης. Αλλά τέτοιος κανόνας ισχύει μόνο για όσους ξέρουν τα Λατινικά τους από την ισχνή, και προφανέστατα ελλιπή, συντακτική ύλη που περιέχεται σε σχολικά εγχειρίδια τύπου Τζάρτζανου.

ΤΟ ΕΥΡΥΤΕΡΟ, και πολύ πιο ουσιώδες, ζήτημα τώρα: όταν θέτεις τέτοια ερώτηση, καλό είναι να έχεις ευρύτερη εποπτεία της συμπεριφοράς του λατινικού λόγου. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση, κανένας γνώστης του λατινικού λόγου δεν θα μετέτρεπε το praeripuisset σε praeripuerit. Tα παραδείγματα που διαψεύδουν το επισήμως «σωστό» της ΚΕΕ αφθονούν. Και τελειώνοντας: ο λατινιστής/λατινίστρια που επινόησε την επίμαχη ερώτηση παρακαλείται να παραθέσει παράδειγμα που να στηρίζει την άποψή του/της.

Από: 'Αγγελιοφόρος'

Σχόλια

Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
ΞΕΡΕΤΕ ΜΗΠΩΣ ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΤΕΛΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΘΕΜΑ ΑΥΤΟ? ΘΑ ΕΚΛΗΦΘΟΥΝ ΚΑΙ ΤΑ 2 ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΩΣ ΣΩΣΤΑ?
Ο χρήστης Μαρία Καλουρή είπε…
Οι οδηγίες της ΚΕΕ είναι σαφείς και η Πανελλήνια ένωση φιλολόγων έδωσε την ίδια απάντηση, κάτι που δεν δίνει το περιθώριο στους διορθωτές για διαφορετική διόρθωση. Τώρα δεν ξέρω κατά πόσο κάποιοι πράξουν κατά συνείδηση....

Αν είσαι υποψήφιος, σου εύχομαι ολόψυχα καλή επιτυχία! Το να λαμβάνεται το λάθος ως σωστό δεν είναι το καλύτερο που μπορεί να σας συμβεί σ' αυτήν την πρώτη μεγάλη μάχη που δίνετε. Μην απογοητεύεστε όμως και να ξέρετε πάντα πως υπάρχουν μαχητικοί, ευσυνείδητοι και φιλότιμοι καθηγητές - σε αντίθεση με τα επίσημα όργανα του υπουργείου!
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
ΝΑΙ ΕΙΜΑΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΕΣΑΣ ΚΑΙ ΟΣΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥΣ ΑΝΤΙΔΡΟΥΝ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΦΩΡΗ ΑΔΙΚΙΑ ΠΟΥ ΥΦΙΣΤΑΜΕΘΑ! ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ Η ΓΝΩΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΝΑ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΝΑ ΕΠΕΚΤΕΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΣΕ ΑΛΛΑ ΕΓΚΡΙΤΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ,ΠΟΥ ΤΟΝΙΖΟΥΝ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΠΩΣ Η ΥΠΟΤ.ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΥ ΔΙΑΤΗΡΕΙΤΑΙ ΑΜΕΤΑΒΛΗΤΗ ΑΣΧΕΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ,ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΟΤΙ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΥ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ!ΔΙΑΤΗΡΗΣΑ ΤΟ "PRAERIPUISSET" ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΠΟΥ ΜΑΣ ΖΗΤΗΘΗΚΕ,ΕΧΟΝΤΑΣ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ, ΚΑΙ ΔΕ ΜΕΤΑΝΙΩΣΑ ΠΟΥ ΤΟ ΕΒΑΛΑ ,ΓΙΑΤΙ ΞΕΡΩ ΠΩΣ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΡΘΟΤΕΡΟ!ΤΙ ΝΑ ΠΩ...

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Λάθη που πρέπει να αποφεύγουμε όταν γράφουμε έκθεση

Τα Ποιητικά Σχήματα Λόγου

Γεώργιος Βιζυηνός